و زيد بن ثابت گفت : اگر اختيار شوهر كند يك طلاق باشد ، و اگر اختيار مفارقت كند سه طلاق باشد ، و اين مذهب مالك است ( 1 ) . شافعى گفت : نفس تخيير » را در طلاق اثرى نباشد الَّا به نيّت ، اگر نيّت طلاق كند طلاق باشد ، و اگر نكند طلاق نباشد . و مذهب ما آن است كه تخيير طلاق نباشد ، و اگر مرد زن را مخيّر كند و او اختيار خود كند يا اختيار شوهر ، نكاح بر جاى باشد ، و دليل بر اين ظاهر آيت است فى قوله : * ( وَأُسَرِّحْكُنَّ سَراحاً جَمِيلًا ) * ، چه به اتّفاق مراد به اين تسريح طلاق است لقوله تعالى : فَإِمْساكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ ( 3 ) . . . ، و اگر تخيير ( 4 ) طلاق بودى به تسريح حاجت نبودى و تخيير ( 5 ) كفايت بودى . و حسن بصرى گفت : اين تخيير ( 6 ) در طلاق و مقام نبود ، بل رسول - عليه السّلام - ايشان را مخيّر بكرد ميان دنيا و آخرت . آنگه زنان [ رسول ] ( 7 ) را عليه السّلام بر سبيل وعيد گفت ( 8 ) : اى زنان رسول من ! هر كس كه از شما كارى ناشايست ( 9 ) كند يا معصيتى كه در او آزار خداى و رسول باشد ( 10 ) ، * ( يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ ) * . ابن عامر و ابن كثير خواندند « نضعّف » ( 11 ) من التّضعيف ، و باقى قرّاء خواندند : [ يضاعف ] ( 12 ) من المضاعفة . و مفاعلة [ و تفعيل به يك معنى بسيار آمده ، قال اللَّه تعالى : رَبَّنا باعِدْ بَيْنَ أَسْفارِنا ( 13 ) . . . ، و قرء : بعّد ، گفت ] ( 14 ) : عذاب ( 15 ) او مضاعف كنند يعنى دو چندان كه عذاب ديگران بود . و در معنى « ضعف » ، خلاف كردند ، اهل لغت بعضى گفتند : ضعف الشّىء مثله ( 16 ) ، و بعضى دگر گفتند : مثلاه . مثال اوّل يقال : كان معه درهم فضاعفته ، اى جعلته درهمين ، و مثال دوم : ضاعفته ، اى اعطيته درهمين ، حتّى يحصل معه ( 17 ) ثلاثة دراهم .

--> ( 1 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش و . ( 2 ) . آط ، آج ، لب ، مش : تخيّر . ( 3 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 229 . ( 5 - 4 ) . لب : تخيّر . ( 6 ) . آط ، آج ، لب : تخيّر . ( 14 - 12 - 7 ) . اساس : ندارد ، از آط ، افزوده شد . ( 8 ) . كا * ( يا نِساءَ النَّبِيِّ ) * - الاية . ( 9 ) . آب : ناشايسته . ( 10 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : بوده باشد ، كا : بود . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : يضعّف . ( 13 ) . سورهء سبأ ( 34 ) آيهء 19 . ( 15 ) . آج ، لب : ضعفه عذاب . ( 16 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش ، كا باشد . ( 17 ) . آط ، آب ، آج ، لب : له .